راهنمای جامع تولید نشا سالم گوجه‌فرنگی + نکات کلیدی از بذر تا انتقال به زمین اصلی

پرورش نشا سالم تحت شرایط محیط مناسب، بخش مهمی از تولید موفق سبزیجات به ویژه گوجه فرنگی است. هدف از این آموزش، آشنا کردن پرورش دهنده گان گوجه فرنگی با تکنیک های پرورش نشا گوجه فرنگی سالم، ترویج و به کارگیری روش های آماده سازی نشا قوی به منظور افزایش زودرسی و عملکرد بیشتر گوجه فرنگی است.

گام اول: امکانات (تسهیلات) مورد نیاز تولید نشا گوجه فرنگی

۱. پس از کاشت بذر گوجه فرنگی، از توری (با ظرفیت ۵۰ درصد نفوذ نور) برای پوشاندن تونل ها (در مناطق گرمسیر) و یا تونل پلاستیکی شفاف (در مناطق سردسیر و معتدله) استفاده شود.

۲. در فصل بارندگی، از پلاستیک برای پوشاندن تونل های توری به منظور محافظت از نشاها در برابر باران استفاده شود.

۳. استفاده از تونل های توری ساده یا از جنس نایلون برای جلوگیری از حمله آفات حشرات مانند مگس سفید، شته ها و پروانه مینوز برای نشاهای جوان گوجه فرنگی لازم است.

۴. تمام سازه ها باید به گونه ای باشند که از نشاها در برابر باران شدید، دمای کم (۵ درجه سانتیگراد) و یا زیاد (۳۵ درجه سانتیگراد)، تابش شدید نور خورشید، رطوبت نسبی و قرار گرفتن در معرض آفات و بیماری ها محافظت کنند.

گام دوم: تهیه بذرهای سالم به منظور تولید نشا گوجه فرنگی

1. بذرهای سالم و تازه تولید شده گوجه فرنگی را از یک منبع قابل اعتماد خریداری کنید.

۲. مقدار بذر مورد نیاز برای تولید نشا گوجه فرنگی برای هر هکتار (ارقام محدود و نامحدود رشد) ۱۵۰ – ۱۰۰ گرم است، که هر گرم حاوی ۳۰۰-۲۵۰ بذر بوده و تعداد نشا در هر هکتار در زمان انتقال به زمین اصلی ۳۰۰۰۰-۲۶۰۰۰ برآورد می شود.

۳. در رقم گوجه فرنگی گیلاسی (محدود و نامحدود رشد) در هر هکتار ۳۵-۲۵ گرم بذر لازم است که تعداد بذر معادل با ۵۵۰-۴۵۰ بذر در یک گرم می باشد.

۴. ممکن است نشا در حین انتقال به مزرعه، آسیب دیده و یا بعد از کاشت خشک شود، بنابراین ۱۵ درصد از بذر را اضافه کاشته تا نشاء برای واکاری داشته باشیم.

گام سوم: آماده سازی محل و ظروف پرورش تولید نشا گوجه فرنگی

1. انتخاب روش های پرورش نشا بستگی به مناطق کاشت، راحتی کار و انعطاف پذیری دارند.

۲. نشاهای گوجه فرنگی که در بسترهای کشت در جعبه های بذر رشد می کنند، هنگام جدا شدن نشاها برای انتقال به زمین اصلی، ریشه نشا آسیب می بینند. این شوک می تواند رشد بعدی نشا را کاهش دهد ( شکل ۳).

۳. نشاهایی که در سینی نشان (دارای سلول های جدا) رشد می کنند نسبت به بقیه که در جعبه بذر رشد می کنند، سالم تر و قوی تر هستند ( شکل ۴)

۴. جوانه زنی بذر معمولا طی ۵-۳ روز در دمای بهینه خاک (۳۰-۲۰ درجه سانتیگراد) ظاهر می شوند.

۵. قبل از مرحله خشبی شدن ساقه های نشا گوجه فرنگی در زیر سازهای محافظت شده، پوشش های اطراف نشا را جمع آوری کنید.

۶. نشاهایی که در سینی نشا پرورش یافته اند، معمولا درصد استقرار بالایی در مزرعه دارند، زیرا ریشه ها در هم تنیده شده و به صورت بلوک های مستقل از سینی نشا بدون تنش به ریشه بیرون کشیده می شود (شکل ۵).

ظروف نشا

ظروف ساخته شده از مواد زیست تخریب پذیر مانند برگ یا سایر مواد در دسترس، گلدان های کاغذی، کیسه های پلاستیکی به ابعاد ۷-۵ سانتی متر عرض و ۱۰ سانتی متر طول، گلدان های پلاستیکی نازک به قطر ۷-۵ سانتی متر با گلدان های پلاستیکی تجاری یا سینی های نشا از جمله ظروف رایج برای تولید نشا هستند (شکل ۶). تمام ظروف، گلدان ها یا سلول ها باید سوراخی در قسمت قاعده داشته باشند تا آب اضافی آن تخلیه شود. ظروف نشا باید کاملا تمیز و در معرض نور خورشید قرار گرفته باشند و در صورت استفاده، با محلول یک درصد شوینده مانند کلر و وایتکس شستشو شوند.



نویسنده: مهشید فخرایی لاهیجی (عضو هیات علمی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر)