بیماری آنفلوانزای پرندگان و طیور + پیشگیری و مدیریت

بیماری آنفلوانزای فوق حاد پرندگان یک بیماری ویروسی مسری با انتشار سریع در بین پرندگان بوده و ویروس عامل بیماری می تواند در بعضی از پستانداران و حتی انسان نیز باعث ایجاد بیماری با علائم حاد تنفسی و عمومی گردد.

مخازن بیماری

پرندگان آبزی وحشی مهاجر بخصوص اردک و غاز از مخازن اصلی بیماری بوده که معمولا بدون نشان دادن علائم بالینی ویروس عامل بیماری را منتقل کرده و با مهاجرت خود سبب انتشار بیماری در کشورهای مختلف جهان می شوند.

میزبان ها

ماکیان (مرغ و خروس)، بوقلمون و سایر پرندگان اهلی می توانند بعنوان میزبان های اصلی ویروس عمل نموده و دچار تلفات شدید گردند.

شناخت عامل بیماری

ویروس عامل بیماری در درجه حرارت های پائین نسبتا مقاوم بوده و مدتها در محیط باقی می ماند اما نسبت به گرما و خشکی هوا حساس می باشد. ویروس آنفلوانزا توسط بسیاری از ضد عفونی کننده ها خصوصا ترکیبات پر اکسید، ترکیبات چهارتایی آمونیم، گلوترآلدئید، فنل و ترکیبات یددار از بین می رود.

مراحل انتقال بیماری

تماس مستقیم با پرندگان آلوده از طریق ترشحات مجاری تنفسی، ملتحمه چشم و مدفوع آنها
ورود آلودگی از طریق آب، دان، تجهیزات و وسایل آلوده به ویروس
پراکنده شدن کود آلوده در محیط اطراف مرغداری
انتقال مکانیکی ویروس توسط حشرات موذی، جوندگان، سگ و گربه.

علائم بیماری در طیور

شروع ناگهانی بیماری و تلفات در گله با روند افزایشی (بیش از ۳ درصد تلفات به صورت روزانه)
تورم، سیاه شدن و خونریزی در تاج، ریش، ساق پا و مفصل خرگوشی
علائم تنفسی شدید مانند عطسه، سرفه و آبریزش از چشم و بینی
کاهش ناگهانی مصرف دان و آب
افت ناگهانی و شدید تولید و کیفیت تخم مرغ (لمبه گذاری)
کاهش تحرک، کز کردگی و ژولیدگی پرها
اختلالات عصبی و گوارشی (اسهال)

راههای پیشگیری و کنترل بیماری در مرغداری ها

تناسب تعداد جوجه ریزی با پروانه بهره برداری و رعایت فاصله جوجه ریزی حداقل ۲۰ روز
تهیه جوجه مورد نیاز از مراکز مطمئن با اخذ مجوز از اداره دامپزشکی
جوجه ریزی یک سن و خروج همزمان آنها
جلوگیری از ورود سایر پرندگان و جوندگان به داخل سالنها و انبار
استفاده از لباس کار، کلاه، ماسک و چکمه مناسب برای کلیه افراد شاغل در محیط مرغداری
جلوگیری از ورود افراد و وسایل نقلیه متفرقه به داخل مرغداری و ثبت و کنترل کلیه ترددها
ایجاد حوضچه های ضد عفونی در ورودی سالنها و تهیه چکمه برای افراد
ورود کلیه افراد به داخل مرغداری با استفاده از دوش و لباس کار مناسب
استفاده از سیستم داکت منتهی به حوضچه ضدعفونی در پشت هواکش ها
عدم نگهداری سایر طیور و حیوانات دیگر در مرغداری
امحاء و دفن بهداشتی تلفات مرغداری
انتقال کود از سالن با رعایت ضوابط بهداشتی و بکارگیری دستگاه های خشک کننده کود مرغی
شستشو و ضدعفونی ماشین های حمل دان و مرغ
عدم استفاده از دان، کارتن، شانه و البسه از واحد مرغداری دیگر
دریافت مجوز سلامت گله از شبکه دامپزشکی قبل از بارگیری
اعمال برنامه های واکسیناسیون مناسب طبق نظر دکتر دامپزشک و الگوهای دامپزشکی
عدم نگهداری طیور بومی توسط کارگران واحدهای پرورشی در منازل شخصی خود

نکات بهداشتی در هنگام شیوع بیماری

خودداری از خرید مرغ زنده و توصیه در مورد عدم نگهداری طیور در منازل
تهیه گوشت مرغ از مراکز مجاز تحت نظارت اداره کل دامپزشکی
علام گزارش هر گونه علائم بیماری، کاهش تولید، کاهش مصرف خوراک و آب و افزایش ناگهانی تلفات در واحدهای پرورشی طیور (صنعتی و بومی) در اسرع وقت به اداره کل دامپزشکی استان

نکات پیشگیری از آنفلوآنزای پرندگان ویژه ساکنین حاشیه تالاب ها

1) از شکار پرندگان مهاجر جدا خودداری شود.

2) از اسارت گرفتن و اقدام به اهلی نمودن این پرندگان در منازل خودداری شود.

3) از کشتار این پرندگان با هر هدفی خودداری شود.

4) در صورت مشاهده هرگونه تلفات موضوع سریعا به اولین پست دامپزشکی منظقه اطلاع داده شود.

5) هرگونه تلفات را در کیسه های پلاستیکی قرار داده و تا رسیدن مامورین بهداشتی دامپزشکی نگهداری شود.

6) از آزار و اذیت کردن و دنبال کردن این پرندگان به طرق مختلف به منظور شکار خودداری گردد.

7) از خرید و فروش پرندگان مهاجر آبزی خودداری شود.

8) از ورود پرندگان مهاجر آبزی به منازل به هر طریق جلوگیری به عمل آید.

9) از قایق سواری ( به ویژه قایق های موتوری ) در مجاور لانه این پرندگان در دریاچه و تالاب و در نتیجه ایجاد مزاحمت برای آن ها خودداری گردد.

10) از تماس پرندگان مهاجر و مرغ بومی جلوگیری شود.

هشدارهای بهداشتی بیماری آنفلوآنزای پرندگان

بیماری آنفلوآنزای پرندگان چطور منتشر می شود؟

منبع ویروس : پرندگان آلوده از قبیل مرغ، خروس، بوقلمون، اردک و غاز و خصوصا برندگان وحشی آبزی که در معرض ویروس بوده اند می توانند ویروس عامل بیماری را در بدن خود داشته باشند و از طریق اشک، آب بیتی، مدفوع و هوای تنفسی ویروس را در محیط پخش کنند.

نحوه انتقال و انتشار ویروس چگونه است؟

هوا، ماشین آلوده، دان آلوده حتی انسان و مخصوصا پرندگان وحشی آبزی بیماری را از یک منطقه به منطقه دیگر منتقل و باعث ایجاد بیماری در یک منطقه می شود.

انسان چطور آلوده می شود؟

در صورت تماس با پرندگان بیمار یا لاشه پرندگان و یا خوردن گوشت و یا تخم مرغ نیم پز، انسان نیز می تواند بیمار شود خصوصا افراد مسن و خردسال.

مقاومت ویروس در شرایط محیط چگونه است؟

ویروس آنفلوآنزا در دمای ۲۲ درجه سانتی گراد به مدت ۴ روز و در صفر درجه ۳۰ روز در محیط مرطوب زنده می ماند. در شرایط سرد و مرطوب به عنوان مثال در فصل زمستان بعد از گذشت ۱۰۵ روزع ویروس عفونت زای آنفلوآنزا دمای ۵۶ درجه سانتی گراد را به مدت ۳ ساعت و دمای ۶۰ درجه سانتی گراد را ۳۰ دقیقه تحمل کنند.

در چه صورت باید به وجود آنفلوانزای پرندگان مشکوک شد؟

مرگ ناگهانی
آفت شدید تخمگذار
علایم بیماری های حاد تنفسی ماندن ترشحات چشم و بینی، بی حالی، خس خس کردن، تنفس با دهان باز
کبودی تاج و ریش و ساق پا
خونریزی های زیر پوست بدن و زیر پوست در پاها

چطور می توان از حیوانات و خانواده خود محافظت کرد؟

از مصرف گوشت نیم پز و تخم مرغ نیم پز خودداری نمایید.
از تماس با پرندگان تلف شده و بیمار خودداری شود.
از تماس با لاشه پرندگان و حتی مدفوع، ترشحات چشم و بینی حیوانات بیمار خودداری نمایید. در صورت نیاز از دستکش استفاده نمایید.
با نصب توری در محل زندگی پرندگان از تماس پرندگان اهلی با پرندگان وحشی جلوگیری نمایید.
در صورت بریده شدن دست هنگام پاک کردن گوشت مرغ دستان خود را با آب و صابون بشویید.
از خرید جوجه و مرغ بویژه غار و اردک و دیگر پرندگان که توسط دوره گردها بفروش می رسند خودداری کنید.
با واکسن زدن مرتب پرندگان خود آنها را در برابر بیماری آنفلوآنزا محافظت نمائید.
لاشه پرندگان تلف شده را در عمق مناسب دفن کرده و با آهک بپوشانید.
در مدت مشاهده تلفات ناگهانی با علایم که گفته شد مشکل را در اسرع وقت به اداره دامپزشکی شهرستان مربوطه اطلاع دهید.