پروانه برگخوار مرکبات که به نام پروانه دم چلچله ای نیز گفته می شود یکی از آفات مرکبات جنوب می باشد و از شمال گزارش نشده است. این حشره اختصاصاً به درختان مرکبات حمله می کند و لاروهای آن از سر شاخه ها و برگ های جوان به خصوص جوانه های تازه روییده تغذیه می کنند.
پروانه برگخوار مرکبات که به نام پروانه دم چلچلهای نیز شناخته میشود، یکی از آفات مرکبات جنوب کشور است و تاکنون از مناطق شمالی گزارش نشده است. این حشره اختصاصاً به درختان مرکبات حمله میکند و لاروهای آن از سرشاخهها و برگهای جوان، بهویژه جوانههای تازه روییده، تغذیه میکنند.
خسارت این آفت در نهالستانها، خزانهها و باغهای تازه احداثشده شدید است؛ بهطوری که با تغذیه از حاشیه برگ، درختان را لخت و عاری از برگ میکند و تنها رگبرگها باقی میمانند. این آفت در درجه اول به نارنج و پرتقال و در درجه دوم به لیموترش و نارنگی حمله مینماید.
حشره کامل، پروانهای بزرگ و زیبا با بالهای باز به عرض حدود ۸ سانتیمتر است. رنگ پروانهها از سبز تا قهوهای متغیر بوده و دارای لکههایی زرد و آجری هستند. لاروها نیز قهوهای تیره با نوارهای نامنظم روشن هستند که ظاهری شبیه فضولات پرندگان به آنها میدهد. در پشت قفسه سینه، یک جفت زائده گوشتی دیده میشود که از خود بویی متصاعد میکند.
همچنین در قسمت پشتی مفصل آخر شکم، یک جفت زائده دیگر دیده میشود. شفیرهها به رنگ قهوهای بوده، مجهز به دو زائده گوشتی در سر و یک زائده در انتهای بدن هستند و با تارهای ابریشمی به شاخهها آویزان میشوند.
زیستشناسی پروانه برگخوار مرکبات
این پروانه زمستان را به صورت شفیره سپری میکند. در بهار و با گرم شدن هوا، حشرات کامل ظاهر شده و پس از جفتگیری، تخمهای خود را به صورت انفرادی یا جفتی روی سطح برگها قرار میدهند. لاروها از تمام سطح برگ به جز رگبرگهای میانی تغذیه میکنند که در موارد شدید، منجر به از بین رفتن بخش زیادی از برگها میشود.
آثار تغذیه آنها به صورت لکههای نسبتاً بزرگ با لبههای صاف در کنار یا سطح برگها دیده میشود. لاروها پس از حدود ۳ هفته با استفاده از تارهای ابریشمی به شاخهها میچسبند و تبدیل به شفیره میشوند. این آفت در طول سال معمولاً ۴ تا ۵ نسل تولید میکند.
کنترل پروانه برگخوار
معمولاً تراکم این آفت روی یک درخت زیاد نیست و بهندرت خسارتی با ارزش اقتصادی ایجاد میکند. بنابراین توصیه میشود حتیالامکان از مبارزه شیمیایی با این آفت خودداری شود. تنها در نهالستانها و باغهای تازه احداثشده، در صورت بالا بودن جمعیت، از حشرهکشهای انتخابی (که برای گروه محدودی از حشرات سمی هستند) استفاده میشود تا از جمعیت دشمنان طبیعی پشتیبانی گردد.
برای این منظور میتوان از حشرهکش میکروبی BT (Bacillus Thuringiensis) بهره گرفت. (توصیه میشود برای انجام کنترل شیمیایی با کارشناسان کشاورزی مشورت نمایید.)
ضمناً کنترل این آفت در فضاهای خانگی معمولاً به صورت جمعآوری دستی لاروها صورت میگیرد.
نتیجهگیری
پروانه برگخوار مرکبات با وجود ظاهر زیبا، میتواند در نهالستانها و باغهای جوان خسارات قابل توجهی وارد کند. شناخت دقیق زیستشناسی این آفت و استفاده از روشهای کنترل غیرشیمیایی، همراه با آموزشهای تخصصی در زمینه مدیریت باغ، کلید مقابله موفق و کاهش خسارتهای احتمالی است. بهرهگیری از منابع آموزشی معتبر و حمایت از دشمنان طبیعی، نقش مهمی در حفظ سلامت باغات مرکبات دارد.
کلمات کلیدی: پروانه برگخوار مرکبات، آفات مرکبات جنوب، پروانه دم چلچلهای، لارو پروانه مرکبات، حشرهکش BT، آفات نهالستان، کنترل آفات مرکبات، دشمنان طبیعی، زیستشناسی پروانه، خسارت برگخوار
