کتاب اصلاح و توسعه مراتع

کتاب اصلاح و توسعه مراتع
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on twitter
Share on linkedin
Share on facebook
Share on pinterest
Share on email

مقدمه: مراتع از مهم ترین و با ارزش ترین منابع طبیعی تجدید شونده کشور می باشد که نقش بسیار زیاد در حفاظت خاک، تولید آب، تولید گوشت و مواد لبنی، محصولات فرعی و نیز پایداری محیط زیست دارد.

انرژی علوفه تولیدی مراتع از طریق علف خواران و تبدیل آن به فرآورده های دامی نظیر گوشت و شیر مورد استفاده انسان قرار می گیرد.

علوفه خشک مراتع ایران حدود ده میلیون تن برآورد می شود که در حال حاضر ۶۰ درصد دام کشور (حدود ۷۰ میلیون واحد دامی) بخصوص گوسفند و بز از آن تعليف می کنند. این تعداد دام 2.6 برابر ظرفیت مجاز مراتع است.

در حال حاضر بالغ بر ۹۰ میلیون متر مکعب آب به صورت هرز آب در کشور هدر می رود. داشتن موانعی با پوشش گیاهی خوب و انبوه باعث افزایش نفوذ نزولات آسمانی در خاک و تغذیه سفره های آب زیرزمینی شده و از هدر رفتن آن جلوگیری می نماید. گذشته از آن پوشش گیاهی مراتع نقش مؤثری در حفاظت خاک داشته از فرسایش بادی و آبی جلوگیری می کند و مانع آلودگی هوا و پر شدن سدها و نهرهای آب و مسدود شدن جاده ها می شود.

علاوه بر موارد فوق سایر استفاده های مرتع نیز اهمیت زیادی دارد. تولید محصولات فرعی همچون محصولات دارویی، صنعتی، خوراکی و نیز حفظ حیات وحش، تلطیف هوا و پایداری محیط زیست و ذخیره ژن های گیاهی از جمله استفاده های دیگری است که ارزش حاصل از آنها به مراتب از ارزش تولید علوفه بیشتر بوده اما متأسفانه کمتر مورد توجه می باشد.

به طور کلی مراتع نقش مهمی در زندگی اقتصادی بالغ بر پنج میلیون جمعیت دامدار کشور و زندگی همه آحاد مردم دارد؛ بنابراین توجه به اقتصاد مراتع و استفاده های چندگانه آن از طریق افزایش تولید و کاهش تخریب مراتع با بهره برداری صحیح و انجام عملیات اصلاح و احياء، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.

بخشی از تصاویر کتاب

کتاب اصلاح و توسعه مراتع

 

موارد استفاده و بهره برداری از مراتع

متداول ترین مورد بهره برداری از مراتع کشور استفاده از علوفه تولیدی آن برای چرای دام مخصوصا تعليف گوسفند و بز می باشد که در قالب سه شیوه چرای کوچندگی، نیمه کوچندگی و روستایی انجام می شود.

بخشی از مراتع کشور که حدود ۸ میلیون هکتار برآورد شده است برای چرای حیات وحش، احداث پارک های ملی، پناهگاه های حیات وحش، مناطق حفاظتی و آثار طبیعی ملی و تحت نظارت سازمان حفاظت محیط زیست مدیریت و مورد استفاده قرار می گیرد.

انرژی گرمایی مورد نیاز عشایر و برخی از روستاییان به خصوص در مناطق کوهستانی و نقاط دور افتاده در دشت ها از طریق انرژی حاصل از سوخت گیاهان خشبی مراتع تأمین می شود و در بسیاری از موارد به علت عدم دسترسی به دیگر مواد سوختی چون نفت، زندگی روزمره دامداران بدون استفاده از گیاهان مرتعی برای سوخت غیر ممکن یا بسیار مشکل است.

در گذشته سقف بسیاری از خانه ها، مغازه ها، مساجد، انبارها، اصطبل ها و پناهگاه های اطراق دام از چوب درختان و بوته های مراتع پوشیده می شد. با آنکه امروزه مصالح و مواد ساختمانی جای چوب و بوته ها را در ساختن خانه گرفته است ولی هنوز استفاده از چوب گیاهان مرتعی برای ساخت و ساز رایج است.

برخی از گیاهان مراتع ارزش صنعتی و دارویی دارند به عنوان مثال از نوعی بوته گون که در مناطق کوهستانی می روید کتیرا می گیرند که مواد مختلفی از آن به دست می آید. در قدیم از بوته های اشنان که در مناطق کویری می رویند ماده ای به نام قليا (كليا) می گرفتند. از اشنان برای شستشو نیز استفاده می شد.

ترنجبین از خارشتر استحصال می شود. از یکی از گونه های جنس کما به نام باریجه ماده ای استخراج می شود که ارزش درمانی و صنعتی دارد. این ها مواردی از استفاده های معمول و رایج از مراتع می باشد که مورد توجه عامه می باشد. اما ارزش مراتع از جنبه های دیگر چون حفاظت آب و خاک، ارزش زیست محیطی بسیار بیشتر از بهره برداری های رایج از آن است که متأسفانه توجه چندانی به آن نمی شود.

 

فهرست مطالب کتاب اصلاح و توسعه مراتع :

فهرست مطالب کتاب اصلاح و توسعه مراتع

فهرست مطالب کتاب اصلاح و توسعه مراتع

فهرست مطالب کتاب اصلاح و توسعه مراتع

فهرست مطالب کتاب اصلاح و توسعه مراتع

فهرست مطالب کتاب اصلاح و توسعه مراتع

فهرست مطالب کتاب اصلاح و توسعه مراتع

فهرست مطالب کتاب اصلاح و توسعه مراتع

 

0 +
فایل آموزشی
0 +
مطالب آموزشی
logo-samandehi